กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิฯ นำคณะผู้บริหารสถาบันการอาชีวศึกษาเกษตรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เยี่ยมพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติฯ ชุมชนป่าภูถ้ำ

เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา ดร.รอยล จิตรดอน กรรมการและเลขาธิการมูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ และนายกสภาสถาบันการอาชีวศึกษาเกษตรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้นำ นายดุสิต สะดวก ผู้อำนวยการสถาบันการอาชีวศึกษาเกษตรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นายสมมาตร เอียดฉิม รองผู้อำนวยการสถาบันการอาชีวศึกษาเกษตรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นายอุดม อินต๊ะวัย ผู้อำนวยการวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีขอนแก่น และคณะ เยี่ยมชมการดำเนินงานพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ชุมชนป่าภูถ้ำ อำเภอแวงน้อย จังหวัดขอนแก่น โดยมี นายพิชาญ ทิพวงษ์ นายกสมาเพื่อนภูและผู้ประสานงานลุ่มน้ำชี พร้อมทีมงาน ให้การต้อนรับ

การลงพื้นที่และเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติฯ ในครั้งนี้ มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ถึงความสำเร็จในการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม น้ำแล้ง การใช้น้ำเพื่อการเกษตรให้เกิดประโยชน์สูงสุด การใช้น้ำซ้ำ และการสร้างรายได้ที่มั่นคงในการประกอบอาชีพการเกษตร ตลอดจน มีการเสนอแนวทางการพัฒนาชุมชนและร่วมให้กำลังใจในการทำงานเพื่อชุมชนต่อไป

พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติฯ ชุมชนตำบลเวียงคุก ต้อนรับคณะสำนักงานเกษตรอำเภอโพธิ์ตาก

เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ชุมชนตำบลเวียงคุก อ.เมืองหนองคาย จ.หนองคาย ได้ต้อนรับคณะจาก สำนักงานเกษตรอำเภอโพธิ์ตาก จังหวัดหนองคาย ที่มาศึกษาดูงานและร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ชุมชนตำบลเวียงคุกที่เป็นตัวอย่างความสำเร็จ ดังนี้

เรียนรู้ถึงความเป็นมา และความสำเร็จของการบริหารจัดการน้ำของชุมชนตำบลเวียงคุก

เรียนรู้การต่อยอดการทำเกษตรในพื้นที่

เรียนรู้การดำเนินงานวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์จังหวัดหนองคาย

นอกจากนี้ มีการเยี่ยมชมเกษตรแปลงรวม และห้องเย็นเก็บผลผลิตทางการเกษตร

การมาศึกษาดูงานในครั้งนี้ ทำให้สำนักงานเกษตรอำเภอโพธิ์ตาก จังหวัดหนองคายเห็นตัวอย่างความสำเร็จของการบริหารจัดการน้ำโดยชุมชน ซึ่งอาจนำไปเป็นส่วนหนึ่งในการวางแผนยุทธศาสตร์ในการพัฒนาพื้นที่ต่อไปได้

พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติฯ ชุมชนตำบลเวียงคุก ต้อนรับ รองผู้ว่าราชการจังหวัด และคณะ

เมื่อวันที่ 19 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ชุมชนตำบลเวียงคุก อ.เมืองหนองคาย จ.หนองคาย ได้ต้อนรับ นายกิตติศักดิ์ ธีระวัฒนา รองผู้ว่าราชการจังหวัดหนองคาย และคณะเจ้าหน้าที่สำนักงานจังหวัดหนองคาย ที่มาศึกษาดูงานและร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ชุมชนตำบลเวียงคุกที่เป็นตัวอย่างความสำเร็จ ดังนี้

เรียนรู้ถึงความเป็นมา และความสำเร็จของการบริหารจัดการน้ำของชุมชนตำบลเวียงคุก

เรียนรู้การต่อยอดการทำเกษตรในพื้นที่

เรียนรู้การดำเนินงานวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์จังหวัดหนองคาย

นอกจากนี้ มีการเยี่ยมชมเกษตรแปลงรวม ห้องเย็นเก็บผลผลิตทางการเกษตร วังบัวแดง หนองเบ็ญ และแปลงเกษตรริมโขง

การมาศึกษาดูงานในครั้งนี้ ทำให้รองผู้ว่าราชการจังหวัดหนองคาย และคณะเจ้าหน้าที่สำนักงานจังหวัดหนองคาย เห็นตัวอย่างความสำเร็จของการบริหารจัดการน้ำโดยชุมชน ซึ่งอาจนำไปเป็นส่วนหนึ่งในการวางแผนยุทธศาสตร์ในการพัฒนาพื้นที่ต่อไปได้

พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติฯ ชุมชนบ้านโนนแต้ ต้อนรับ รองผู้ว่าฯ นายอำเภอ และคณะจากคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา

เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ชุมชนบ้านโนนแต้ อ.คอนสวรรค์ จ.ชัยภูมิ ได้ต้อนรับ นายอนุชา อินทศร รองผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ นายกานต์ กาญจนวงศ์สกุล นายอำเภอคอนสวรรค์ และนายธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา และคณะ ที่มาศึกษาดูงานและร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ชุมชนบ้านโนนแต้ที่เป็นตัวอย่างความสำเร็จ ดังนี้

การบริหารจัดการน้ำในพื้นที่

การติดตามสถานการณ์น้ำ มองใหญ่ ทำเล็ก

เยี่ยมชมเกษตรแปลงรวมหนองแซงโนนแต้

การมาศึกษาดูงานในครั้งนี้ ทำให้คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา เห็นตัวอย่างความสำเร็จของการบริหารจัดการน้ำโดยชุมชน เพื่อนำไปต่อยอด ขยายผล และนำไปเป็นส่วนหนึ่งในการวางแผนพัฒนาบริบทในพื้นที่ของตนเองต่อไป

พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติฯ ชุมชนทุ่งสง ต้อนรับคณะ อบต.เกาะลันตาใหญ่ จ.กระบี่

เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2568 ที่ผ่านมา พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ชุมชนทุ่งสง อ.ทุ่งสง จ.นครศรีธรรมราช ให้การต้อนรับคณะ อบต.เกาะลันตาใหญ่ จังหวัดกระบี่ นำโดย รองนายก อบต. สมาชิกอบต. พนักงาน อบต. ผู้นำชุมชน กลุ่มอาชีพ และ อสม มาศึกษาดูงาน ณ แปลงตัวอย่างเกษตรทฤษฎีใหม่ตามแนวทางพระราชดำริ (แปลงของว่าที่ ร.ต.หญิงอรุณพร จันทรเสน) และศูนย์เรียนรู้โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริบ้านไสเหนือ (ศูนย์เรียนรู้เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบบ้านไสเหนือ) หมู่ที่ 8 ตำบลนาหลวงเสน อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยมีผู้เข้าร่วมรวม 90 คน

การมาศึกษาดูงานในครั้งนี้ มีการรับฟังการบรรยายเกี่ยวกับ..

ความสำเร็จของการบริหารจัดการน้ำของชุมชน การทำฝาย ถังดักตะกอน ถังพักน้ำ โรงน้ำดื่มชุมชน ที่ผ่านมาตรฐาน อย. ทำให้ประชาชนมีน้ำดื่มที่สะอาดปลอดภัย

การทำเกษตรตามแนวทางเกษตรทฤษฎีใหม่ และการนำผลผลิตที่ได้ใปแปรรูป ทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้น

สิ่งแวดล้อม การรณรงค์ให้ประชาชนปลูกต้นไม้บริเวณพื้นที่ตนเองและสาธารณะ การคัดแยกขยะ การทำปุ๋ยจากขยะเปียก

เยี่ยมชมฐานเรียนรู้ภายในศูนย์

และสาธิตเกี่ยวกับการทำจุลินทรีย์จากน้ำมะพร้าว จุลินทรีย์น้ำซาวข้าว การทำยาดมสมุนไพร การทำไม้กวาดจากขวดน้ำพลาสติก

พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติฯ ชุมชนทุ่งสง จัดกิจกรรม “ตะลุยป่าชุมชนฅนต้นน้ำบ้านวังไทร ครั้งที่1”

เมื่อวันที่ 21-24 เมษายน 2568 ที่ผ่านมา พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ชุมชนทุ่งสง อ.ทุ่งสง จ.นครศรีธรรมราช โดยวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวฅนต้นน้ำบ้านวังไทร ม.6 ต.ถ้ำใหญ่ ร่วมกับสำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน) หรือ BEDO จัดกิจกรรม "ตะลุยป่าชุมชนฅนต้นน้ำบ้านวังไทร ครั้งที่1" ขึ้น การจัดกิจกรรมในครั้งนี้ มีนักท่องเที่ยวและผู้ที่สนใจเข้าร่วมกิจกรรมจำนวน 49 คน

ภายในกิจกรรมมีการรับฟังการบรรยายข้อมูลในพื้นที่ถึงความสำเร็จของการบริหารจัดการและเชื่อมโยงระบบกักเก็บน้ำเข้าสระแก้มลิง ทำให้ชุมชนมีน้ำที่เพียงพอต่อการอุปโภค บริโภค และช่วงฤดูแล้ง ชาวบ้านในอ.ทุ่งสงรอดพ้นภัยแล้งได้ทั้งอำเภอ จากนั้นเยี่ยมชมแปลงเกษตรทฤษฎีใหม่ ที่มีการจัดสรรพื้นที่ มีสระน้ำประจำสวน และเลี้ยงสัตว์เพื่อบริโภค ผลผลิตที่ได้จากการทำเกษตรตามแนวทฤษฎีใหม่ได้นำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชน ทำให้เพิ่มรายได้ให้กับชุมชนกว่า 3 แสนบาทต่อปี และร่วมกันบวชป่าในพื้นที่ป่าต้นน้ำในชุมชน ทำให้ผู้ที่มาเยือนในครั้งนี้สามารถนำความรู้ที่ได้ไปปรับใช้กับชุมชนของตนเองต่อไป

พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ชุมชนบ้านห้วยขึม จ.แพร่

เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 ที่ผ่านมา ดร.รอยล จิตรดอน กรรมการและเลขาธิการ มูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นประธานเปิด “พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ชุมชนบ้านห้วยขึม ตำบลน้ำเลา อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่” โดยมีนายชัยฤกษ์ ยะปะนันท์ ปลัดอำเภอ รักษาราชการแทนนายอำเภอร้องกวาง พร้อมด้วยผู้แทนจากหน่วยงานทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาชนในพื้นที่มาร่วมงานจำนวนมาก

ชุมชนแห่งนี้ เดิมประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ เมื่อได้เข้าเรียนที่โรงเรียนน้ำของจังหวัดแพร่ เรื่องการบริหารจัดการน้ำ จึงได้นำความรู้ด้านสารสนเทศน้ำมาสำรวจ จัดทำและวิเคราะห์ข้อมูล ใช้ข้อมูลแผนที่เรียกคืนป่าชุมชน ที่เหลือเพียง142 ไร่ รวบรวมคืนมาเป็น 378 ไร่ และร่วมกันฟื้นฟูป่าชุมชนด้วยการสร้างฝายชะลอความชุ่มชื้น ต่อมาสามารถเรียกคืนพื้นที่สาธารณะมาขุดเป็นอ่างเก็บน้ำห้วยขึมโยธินอุทกพัฒนา พื้นที่ 120 ไร่ ที่กลายเป็นแหล่งน้ำสำคัญที่ทำให้ชุมชนมีน้ำใช้อุปโภคและทำเกษตรได้อย่างเพียงพอตลอดทั้งปี เมื่อชุมชน มีความมั่นคงน้ำอุปโภค บริโภค และน้ำเพื่อการเกษตรแล้ว เกิดการรวมกลุ่มอาชีพ และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ส่งผลให้ชุมชนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีและมีความสุข

“ชุมชนบ้านห้วยขึม” นับเป็นตัวอย่างความสำเร็จในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ตามแนวพระราชดำริที่ชุมชนอื่นสามารถศึกษาเรียนรู้ จากการรักษาวิถีชีวิตเดิม สู่การเรียนรู้ ประยุกต์ใช้ และดำเนินชีวิตตามแนวพระราชดำริ จึงได้รับคัดเลือกให้เป็น “พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ” ลำดับที่ 30 ของมูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ให้ผู้ที่สนใจสามารถเรียนรู้การน้อมนำแนวพระราชดำริ และแนวทางการทำงาน ไปปรับใช้กับพื้นที่ของตนเอง เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของคนในท้องถิ่นต่อไป

พิพิธภัณฑ์ธรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ชุมชนบ้านแม่ขมิง จ.แพร่

เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 ที่ผ่านมา ดร.รอยล จิตรดอน กรรมการและเลขาธิการ มูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นประธานเปิด “พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ชุมชนบ้านแม่ขมิง ตำบลสรอย อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่” โดยมีนายชัยสิทธิ์ ชัยสัมฤทธิ์ผล รองผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ พร้อมด้วยผู้แทนจากหน่วยงานทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาชนในพื้นที่มาร่วมงานจำนวนมาก

ชุมชนบ้านแม่ขมิง เดิมประสบปัญหาน้ำแล้ง น้ำหลาก และดินโคลนถล่ม ต่อมากรมชลประทานได้สร้างอ่างเก็บน้ำห้วยแม่ปะยาง แต่น้ำยังไม่เพียงพอ ชุมชนจึงร่วมกันกำหนดธรรมนูญชุมชน ให้คณะกรรมการหมู่บ้านแต่ละหมู่บ้าน ร่วมกันสร้างฝายชะลอน้ำและฟื้นฟูป่าต้นน้ำต่อเนื่องปีละไม่น้อยกว่า 100 ฝาย มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 ทำให้ปัจจุบัน ป่าชุมชนพื้นที่ 389 ไร่ อุดมสมบูรณ์ มีน้ำตลอดปี มีกฎกติกาชุมชนในการกระจายน้ำให้ทั่วถึงทุกพื้นที่ ชุมชนเลิกทะเลาะแย่งน้ำกัน กลายเป็นต้นแบบของการจัดการอ่างเก็บน้ำขนาดเล็กด้วยธรรมนูญชุมชน

“ชุมชนบ้านแม่ขมิง” นับเป็นตัวอย่างความสำเร็จในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ตามแนวพระราชดำริที่ชุมชนอื่นสามารถศึกษาเรียนรู้ จากการรักษาวิถีชีวิตเดิม สู่การเรียนรู้ ประยุกต์ใช้ และดำเนินชีวิตตามแนวพระราชดำริ จึงได้รับคัดเลือกให้เป็น “พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ” ลำดับที่ 29 ของมูลนิธิอุทกพัฒน์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ให้ผู้ที่สนใจสามารถเรียนรู้การน้อมนำแนวพระราชดำริ และแนวทางการทำงาน ไปปรับใช้กับพื้นที่ของตนเอง เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของคนในท้องถิ่นต่อไป

หนังสือพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ปี 2564-2565

หนังสือพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ฉบับการ์ตูน ปี 2566